Düşünce Hataları

Mandela Etkisi Nedir?

Mandela Etkisi, gerçekleşmemiş olan olayların büyük bir kitle tarafından gerçekleşmiş olduğuna inanılması durumunda gözlemlenmesidir.

Mandela Etkisinin Ortaya Çıkışı

İzahı oldukça tuhaf olan bu etki ortaya çıkış hikayesiyle akıllarda iyice yer edinmiş ve adını da bu hikayeden almıştır.

“Mandela Etkisi” terimi, ilk olarak 2009 yılında Fiona Broome adında bir blogger tarafından ortaya atıldı. Broome, sitesinde yayınladığı yazıda, eski bir Güney Afrika başkanı olan Nelson Mandela‘nın 1980’lerde bir Güney Afrika hapishanesindeki trajik ölümünü detaylarıyla beraber paylaştığı bir konferanstaydı.

Oysa ki Nelson Mandela 1980 yılında bir hapishanede ölmedi. Bilakis çok sonra bir tarihte, 2013 yılında öldü. Ayrıca, Broome bu terimi ilk ortaya attığında da hala hayattaydı.

Ama asıl şaşırtıcı olan ise Broome’nin konferansta bu trajik ölümü anlatırken, konferansta bulunanların da bu trajik ölümle hemfikir bir halde olmasıydı. Öyle ki konferanstakiler Mandela’nın ölümüyle ilgili haberleri ve dul eşinin yaptığı bir konuşmayı hatırladıklarını bile söyledi.

Broome, aslında gerçekleşmemiş bir olayın böylesine büyük bir insan kitlesi tarafından nasıl oluyor da bu kadar ayrıntılı olarak hatırlanabiliyor oluşuna oldukça şaşırdı. Broom bu şok edici olay karşısında yaptığı araştırmalarının sonucu olarak Şubat 2020 yılında “The Mandela Effect – Theories and Explanations” adında bir kitap da çıkarttı.

Mandela Etkisi Örnekleri

Ülkemizde ise twitter kullanıcılarının yakından tanık olduğu bir Hugo ve Tolga Abi tartışması aldı başını gidiyor. Sayıları hiç de azımsanmayacak kadar olan bir grup, ki içlerinde ben de varım, Hugo’nun bir bölümünde küfürler savuran çocuk olduğuna eminken, Tolga Abi’mizin “Olmadı öyle bir şey, kanıt varsa getirin araba hediye edeceğim” gibi iddialı bir söz söylemesiyle işler sapa sarmıştı.

Vallahi işin arabasında falan değildim. Bizzat Show TV’de çocukken deli gibi izlediğim ve hiçbir bölümünü kaçırmadığım Hugo’da böyle bir şeyin yaşanmamış olma ihtimali bile beni dumura uğratmıştı. Neyse ki yalnız olmadığımı görüp rahatladım. Zira o kadar hemfikir olan kişi illaki bu olayın kanıtlarına ulaşır dedim. Ama o da nesi! İnternette aradık taradık böyle bir şeyi harbiden de bulamadık. Bir ara gözümü karartıp show tv eski yayınları izleyeyim dedim ama oradan da bir şey çıkmadı. Daha fazla çabanın “aptal puma sendromu” olması nedeniyle konuyu orada bıraktım. Velhasıl kelam konuyla alakalı pek çok bilindik örnek bulunmakta.

Star Wars: Episode V: The Empire Strikes Back” filmini izlediyseniz, Darth Vader’ın “Luke, ben senin babanım” dediği sahnede aslında “Hayır, ben senin babanım” olduğunu öğrenince şaşırabilirsiniz. Araştırmalar gösteriyor ki çoğu insan, ikincisinden ziyade birinci repliğin hatıralarına sahiptir.

Pokemon’u sevmeyen herhalde yoktur ama gelin görün ki Pikachu karakterinin kuyruğunun uç kısmında yer aldığı iddia edilen siyah bölge aslında hiç var olmamış.

Volkswagen’in logosu da Mandela etkisinden nasibini almakta, logo aslında “v” ile “w” harflerini birbirinden ayıran bir detaya sahip olsa da çoğu kişi bu logonun tek bir parçadan oluştuğunu savunuyor.

Mandela etkisini gösterecek pek çok örnek bulunmakta ancak gereksiz uzatmamak adına neden olabildiği ile alakalı cevaplara bakalım.

Mandela Etkisi Neden Olabilir?

Mandela etkisinin neden olduğuyla alakalı birtakım görüşler var bunlardan en bilinenleri alternatif erenler ve sahte anılar olarak adlandırılmaktadır.

Alternatif Evrenler

Eh kulağa garip gelse de kuantum fiziğine atıfta bulunularak ortaya atılan bu teoride ve olayların bir zaman çizelgesinden ziyade, alternatif gerçekliklerin veya evrenlerin meydana geldiği ve zaman çizelgemizle karıştığı fikriyle ilgilidir. Teoride bu, insan gruplarının aynı anılara sahip olmasıyla sonuçlanır çünkü biz bu farklı gerçeklikler arasında geçiş yaptıkça zaman çizelgesi de değişmiştir. Bunu saçma buluyorsanız yalnız değilsiniz.

Sahte Anılar

Sahte anılardan kasıt, belleğin nasıl hatalı olabileceğini ve Mandela etkisine nasıl yol açabileceğini anlamamıza yardımcı olacağı için Mandela etkisiyle alakalı bir örneğe bakalım.

Amerikalılara Alexander Hamilton kimdir diye sorulduğunda verilen cevaplardan çoğu Hamilton’un bir başkan olduğuna yönünde. Ancak Amerika Birleşik Devletleri’nin kurucu babası olduğunu ancak başkan olmadığını öğrendiklerinde ise şaşırıp kalıyorlar. Peki neden oluyor?

Beyinde Alexander Hamilton hakkında tutulan bilginin aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri başkanlarının anılarının saklandığı bir bölgede kodlanmış olabileceğini ve benzer anıların birbiriyle ilişkilendirilmesiyle böyle bir yanılgı ortaya çıkmaktadır.

Bellek izlerinin depolandığı araçlara engram denir ve benzer anıların olduğu bir bilgi hatırlanınca ilgili beyin hücreleri hatırlama yaparken beraberinde yakın anıları da getirir. 

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu