Ateşli El Safsatası ve Etkileri

Ateşli El Safsatası

Hot hand fallacy, namı diğer “Ateşli el safsatası” bir kişinin bir dizi başarıya sahip olması nedeniyle, devam eden durumlarda başarıya sahip olma olasılığının olduğundan daha yüksek olduğu sanılması durumunu ifade eder.

Ateşli El Safsatası

Örneğin, kişinin yazı-tura tahmini oyununda art arda doğru bir şekilde tahmin yapıp paranın bir sonraki atışında tahmini doğru yapma olasılığının gerçekte olduğundan, yani %50’den, daha fazla olduğuna inanması böyle bir yanılgıdır.

Bir bireyin geçmiş performansına bağlı olarak “ateşli” veya “soğuk” olduğuna inanılan psikolojik durumun ve performansın gelecekteki sonuçlarla hiçbir ilgisi yoktur. Kumarbaz yanılgısının benzetirsek neredeyse tam tersi bir durum görülmektedir. Kumarbaz yanılgısında kişi, mevcut durumun öncesindeki başarının artık tekrarlanmayacağını söyler bu durumda ise mevcut durumun öncesindeki başarı sonraki başarıları da yüksek ihtimalli görür

Kavrama adını veren örnek ise tanıdık bir spordan, basketboldan geliyor; Birçok spor hayranı, yorumcu, oyuncu ve hatta antrenör, belirli bir oyuncunun belirli bir süre için “Ateşli ele” sahip olabileceği inancını paylaşıyor. Kaan Kural’ı, müthiş enerjisiyle basketbol maçlarını yorumlarken şahit olan basketbol severler bu kavrama pek de uzak değillerdir.

Bu etki insanların spor performansında yakaladığı çizginin devam edeceğinin bekleme eğilimini ifade eder. Yani, bir basketbol oyuncusunun atış yapma şansı eğer oyuncu önceki şutları art arda sokmuşsa, sonraki atışının sokma ihtimalini arttırdığını, bir nevi oyuncunun elinin alev aldığını ve sonraki atışlarını rahatça sokacağını söylerler.

Ateşli El Safsatası

Ortaya Çıkışı

Kavram, ilk olarak 1985 yılında Thomas Gilovich, Amos Tversky ve Robert Vallone tarafından “Basketbolda Sıcak El: Rastgele Dizilerin Yanlış Algılanması Üzerine” adlı makalelerinde tanıtıldı.

Bu makalede, Ateşli el yanılgısının altında yatan mekanizmalar ise:

Onay ön yargısı (çünkü insanlar basketbol maçlarını izlerken galibiyetler arıyorlar) ve kümelenme yanılsaması (insanlar rastgele bir dağılım yoluyla oluşan kümeleri rastgele olmayan olarak görme eğilimindedir) olarak açıklanıyor.

Benzer Yazılar;

Ateşli El Safsatası: Özet

Ateşli El Safsatası Nedir?

Kişinin bir dizi başarıya sahip olması nedeniyle, yaptığı şeyi sonrasında da başarıya ulaştırma olasılığının daha yüksek olduğunu söyleyen yanılsamadır.

Yıllar boyunca birçok yazar, becerilerin ve diğer psikolojik faktörlerin de işin içinde olabileceğini savunarak spordaki bu yanılgının varlığıyla çelişmeye çalıştı. Özellikle sürekli bir verimli performansın aldatıcılığı çoğu spor severi ağına düşürdüğü ortada…

Kaynak ve Detaylı Bilgi İçin;

Gilovich, T., Vallone, R., & Tversky, A. (1985). The hot hand in basketball: On the misperception of random sequences. Cognitive Psychology, 17, 295-314.

https://www.investopedia.com/

Paylaşmak isterseniz;

Bir Cevap Yazın