Düşünce Hataları

Yanlış Yön Safsatası Nedir?

Yanlış yön safsatası, etki ve tepki arasındaki ilişkinin ters çevrilmesi nedeniyle kafa karıştırıcı sebep ve sonuç ilişkisi kurulmasına denir.

Bunun en ünlü örneği, modern istatistik biliminin temellerini oluşturan İngiliz istatistikçi, biyolog ve genetik bilimci Sir Ronald Aylmer Fisher‘ın, verilerin sigaranın kansere neden olduğunu kanıtlamadığı ve aşırı sigara içenlerin neden sıklıkla kanser geliştirdiğine dair başka açıklamalar olabileceği iddiasıdır.

Akciğer kanseri geliştiren kişilerin sigara içmenin bazı semptomlarını hafiflettiğini bulmuş olabileceğini öne sürdü.

Onun argümanındaki sıkıntı neden ve sonucun yönünü tersine çevrilmiş olmasıydı: kanser, sigara içmeye neden oldu. Yanılgının arkasındaki sorun, veri korelasyonunun neyin neden olduğunu kanıtlamamasıdır. Bu yüzden birçok durumda yanlışlık sadece neden ve sonucu tersine çevirmek değildir, aynı zamanda veriler tarafından her iki yönün de savunulabilir olmasıdır.

Örneğin, çocuk şiddeti düzeyi ve izlenen TV saati sayısı birbiriyle yakından ilişkili olabilir, ancak veriler size hangisinin neden ve sonuç olduğunu söylemez.

Yanlış Yön Safsatası Örnekleri

1. Her gün zil çaldığında Ahmet sınıfa gelir. Ahmet’in sınıfa gelişi zilin çalmasına neden olur.

2. Depresyon hastalığa neden olur. Ölümcül hasta olan insanlar da sık sık depresyonda. Bu yüzden depresyon hastalığa neden olabilir.

3. “Basketbol boy uzatır.” Bu yüzden basketbol oynamak boyu uzatır.

4. Ali yeni bir kıyafet giymiştir ve yerde para bulmuştur. Yeni kıyafet giymek yerde para bulmayı sağlar.

5. Kahve içen birçok insan da zayıf. Bu nedenle kahve bir kişinin kilo vermesine neden olur.

6. Toplum hizmetine katılan birçok kişi de kolejde başarılıdır. Bu nedenle, topluluk hizmetlerine gönüllü olmak, kolejde daha iyi notlar almanıza neden olur.

7. Ahmet gözlük takıp sınava girmiş ve yüksek not almıştır. Gözlük takmak sınavda yüksek not almayı sağlar.

8. Turizm gelirinin artması yatak sayısını artırdı.

Kafa karıştırıcı sebep ve sonuç bir tür yanlışlıktır. Yanlışlığın temel sebebi, birinin bir argüman yapıp bu argümanın yanlış veya mantıksız muhakemeye dayanmasıdır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu