Dunning - Kruger etkisi

Dunning-Kruger Etkisi: Cahil Cesareti

Dunning-Kruger etkisi: İnsanların, kendilerini gerçekte olduklarından daha fazla bilgi sahibi olduklarını zannettikleri bir tür bilişsel ön yargıdır.

Bu etkiden fazlasıyla müzdarip olan insanlar, kendi yetersizliklerini fark etmek için gereken becerilere sahip olamadıkları gibi, zayıf bir öz farkındalık ve düşük bir bilişsel yetenek kombinasyonu ile birlikte kendi yeteneklerini abartırlar. “Sahtekarlık (İmpostor) Sendromu” ile tamamiyle zıt özellikler gösterir.

Dunning-Kruger Etkisi

Dunning-Kruger Etkisi, adını ilk tanımlayan iki sosyal psikolog olan araştırmacılar David Dunning ve Justin Kruger‘den alıyor.

Bu terim, birçok insanın hemen fark ettiği, aptalların kendi aptallıklarına kör olduğu bir soruna bilimsel bir ad ve açıklama verir. Charles Darwin‘in “The Descent of Man” Türkçesiyle; “İnsanın Türeyişi” adlı kitabında yazdığı gibi, “Cehalet, bilgiden daha çok güven doğurur.” Durumu tanıdık bir tabirle izah edecek olursak; “Cahil cesareti” insana haddinden fazla bir kendine güven vermekte. Bu etkiden müzdarip olan insanlar, sahip oldukları cehaletin sonucu olarak daha fazla öz güvene sahip olup, herhangi bir konu hakkında hiç iyi olmasalar dahi çok iyilermiş gibi davranış sergilerler. 

Cornell Üniversitesi’nde bu konuyla alakalı yapılan deneylerden birinde öğrencilere test yapılıyor ve test sonunda da “Testin sonunda nasıl bir başarı bekliyorsunuz” sorusu sorularak tahminleri alınıyor.

Soruların %10’luk bir kısmına doğru cevap veren en başarısız öğrenciler “Testin yaklaşık olarak %60’ına doğru cevap verdiklerini, hatta biraz çalışıp iyi günlerinde olmuş olsalardı %70 doğru cevap verebileceklerini” söylüyor.

David Dunning ve Justin Kruger, beceriksiz insanların sadece kötü performans gösterenler olmadıklarını, aynı zamanda kendi çalışmalarının kalitesini doğru bir şekilde değerlendirip tanıyamadıklarını buldular. Sınavlarda başarısız puan alan öğrencilerin çok daha yüksek bir puanı hak ettiklerini hissetmelerinin nedeni budur. Kendi bilgi ve yeteneklerini abartırlar ve performanslarının yetersizliğini göremezler.

Bu fenomen, gerçek hayatta muhtemelen deneyimlediğiniz bir şeydir, belki okul sıralarında, WhatsApp gruplarında, evde… kısaca insanın olduğu pek çok yerde görülebilecek bir yaygınlıktadır. Sınavdan düşük puan alan öğrencilerin notların açıklanmadan önce kendi cevaplarını puanlama eğrisi, sınavdan yüksek alan öğrencilerin kendi cevaplarını puanlama eğrisine kıyasla yüksek oluyordu. Öyle ki cevap kağıdı asıldığında bile düşük puan alma durumlarına itiraz edip girip notlar açıklandığında şaşkın oluyorlardı…

Bir garip banka soygunu olan olan McArthur Wheeler’in soygunu tam bu konuya örnektir. David Dunning ve Justin Kruger tarafından yazılan “Unskilled and Unaware of It” Türkçesiyle; “Beceriksiz ve Bundan Habersiz” adlı akademik makalede bu konu yer buldu.

Sendromun Özellikleri

David Dunning ve Justin Kruger’in Nobel Ödülü almalarıyla sonuçlanan bu araştırmalardan bazı temel sonuçlara ulaşılmıştır. Bu özellikler;

  • Niteliksizliklerinin ne ölçüde olduklarını fark edemezler.
  • Mevcut kendi beceri seviyelerini abartma eğilimindedirler.
  • Kendi hatalarını, yeteneksizliklerini ve beceri eksikliklerini fark edemezler.
  • Nitelikli olan insanların niteliklerini farkedip anlamaktan acizdirler.

Dunning-Kruger Etkisi: Özet

Dunning-Kruger Etkisi Nedir?

Herhangi bir konu hakkında hiçbir şey bilmeyen veyahut çok az şey bilenler o konunun uzmanına göre daha özgüvenli olmasıdır.

Kişinin, “Bir konuda iyi olmadığını fark etmesi” o konuda iyi olmak için gerekli olan aynı beceri ve bilgiye başlangıç evresidir. Kişi bu yeteneklere sahip değilse, sadece beceriksiz değil, kendi yetersizliğinin de farkında olmadığı ve o konuyu öğrenemeyeceği anlamına gelir.

Kişi bulunduğu durumu anlayabilecek zekadan yoksun olmasıyla beraber, bir konuda kötü olduğunu fark etse dahi kendisi hakkında kötü hissetmekten hoşlanmaz ve öz saygısını korumak için Dunning-Kruger etkisinden kurtulamaz.

İnsanlar sadece beceriksiz değildir; beceriksizlikleri, onların ne kadar beceriksiz olduklarını fark ettirecek zihinsel yeteneklerini de yok eder.

Konuyu özetlersek genel olarak en başarısız sonuçları alanlar, kendilerini değerlendirme konusunda da en başarısız olanlardır. Zira kendi yeteneklerinin ne durumda olduğunu tespit etmelerini sağlayacak kapasiteden de yoksundurlar. İyi haber ise; bu bilişsel etkiden muzdarip olan insanlar eğitilirlerse, bu etkiden kurtulabilirler.

Paylaşmak isterseniz;

3 thoughts on “Dunning-Kruger Etkisi: Cahil Cesareti

  1. Geri bildirim: drippingain

Bir Cevap Yazın