Düşünce Hataları

Ad Hominem (Kişiliğe Saldırı) Nedir?

Uzunca bilinen adıyla argumentum ad hominem “insan karalama safsatası” anlamına gelen Latince bir deyimdir.

Ad Hominem

Özellikle bir argümanı etkisiz kılmak için cevap verirken ilgili argümandan ziyade bizzat argümanı ileri süren kişinin konuyla alakasız özelliklerini kullanarak şahsına saldırılır. Haliyle argüman yerine, argümanı yapan kişi tartışma konusu edildiğinden tartışmanın odak noktası olması beklenen argümandan iyice uzaklaşılır.

Anlaşılacağı üzere birisine karşı zaman zaman hakaretlere varan bu tarz yorumlar “doğru olsa bile” birisinin bir konu hakkındaki düşüncesini göz ardı etmek için asla geçerli bir neden sağlamaz.

Ad hominem mantıksal bir safsata olmakla birlikte yapılış tarzına göre dört alt başlık altında sınıflandırılabilir:

  • İnsan karalama safsatası (Argumentum ad hominem)
  • Niteliksel kişi karalama safsatası (Circumstantial ad hominem)
  • Sen de safsatası (Ad hominem tu quoque)
  • Ön yargı oluşturma safsatası (Poisoning the well)

İnsan Karalama Safsatası

Bir argümanı değersizleştirmek için, argümanı, bu argümanı yapan kişinin davranışlarıyla ilişkilendirildiğinde bu ortaya çıkar. Örneğin:

Ben senin patronlar hakkında söylediklerini duydum. Bre nankör adam bizim patron seni işe almasa acından ağzın kokardı!

Niteliksel Kişi Karalama Safsatası

Bir argümanın reddedilmesini sağlamak için, yine argümanın kendisi yerine argümanı yapan kişiye saldırlır. Ancak bu saldırı kişinin etnik kökeni, politik tutumu, dini görüşü vb. özelliklerine saldırılarak yapılır. Örneğin:

Sizin başkan aptalın önde gideni, çünkü o bir Fenerbahçe taraftarı.

Sen de Safsatası

Sen de safsatasında bir kişinin iddiası ya da söyledikleri hareketleriyle çelişiyor diye iddianın da yanlış olduğunun öne sürülmesiyle ortaya çıkar. Örneğin:

-Oğlum sigarayı bırakmalısın, çünkü sağlığın için zararlı…
+Baba neden seni dinlemeliyim ki? Sen daha 9 yaşındayken sigara içmeye başlamışsın!

Ön yargı Oluşturma Safsatası

Genel kullanımda dolduruşa getirme safsatası olarak da bilinir. Argümanı yapacak bir insan hakkında doğru veya yanlış fark etmeksizin önceden olumsuz bilgiler sunarak, argümanı yapacak kişinin söyleyeceklerini gözden düşürülmesi amaçlanır. Dahası bu kişiyi itibarsızlaştırarak genel bir ön yargı oluşturulması sağlanır. Örneğin;

Ahmet ünlü bir veteriner olmuş, öyle mi? Dünyada inanmam! Ayol, o hayvanlardan çok korkardı, sanmıyorum ki adamakıllı becerebilsin.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu