Kasırgalar Nasıl Oluşur?

Kasırgalar Nasıl Oluşur

Ani basınç farklarından kaynaklanan ve hızları saatte 120 – 280 km’ye kadar ulaşabilen kasırga oluşumu, rüzgar sistemlerine verilen genel bir adlandırmadır.

Kasırga Oluşumu

Kasırgaların oluşumu tam olarak bilinmese de iki ana bileşene ihtiyaç olduğu biliniyor;

Ilık su: Sıcak okyanus suları, bir fırtınanın kasırga olması için ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlar. Genellikle, bir kasırganın oluşması için yüzey suyu sıcaklığının 26 santigrat derece (79 derece Fahrenheit) veya daha yüksek olması gerekir.

Rüzgar: Gökyüzünden yukarı çıktıkça hız veya yön bakımından fazla değişmeyen rüzgarlardır. 

Açıklayacak olursak;

Su, okyanus yüzeyinden buharlaşır ve soğuk havada yoğunlaşarak bulutları oluşturur. Kümelenen bulutlar havada rüzgarla birlikte dönmeye başlarlar ve siklonları meydana getirir. Kuzey Atlantik (Atlas) veya Kuzeydoğu Pasifik’te rüzgar hızı saatte 120 km’nin üzerinde olan şiddetli bir tropik siklonun meydana gelmesine kasırga denir.

Eğer bu olay Kuzeybatı Pasifik’te olursa tayfun (Çince “Büyük rüzgar”) olarak adlandırılır. Atlantik Okyanusu, Pasifik Okyanusundan daha sıcak olduğu için burada daha çok tropikal siklonlar meydana gelir.

ABD en fazla yıkıcı kasırgaların yaşandığı ülkelerden biridir ve 1900 yılından günümüze kadar, bu tür kasırgalar ülkenin özellikle Atlantik Okyanusuna bakan kıyı kesiminde yıkıcı hasar ve ciddi can kayıplarına neden olmuştur. Okyanusun ılıman bölgelerinde oluşan bu tropikal siklonlar hortumlarla benzerlik gösterseler de asla başka bölgelerde oluşmaz.

Bölgesel oldukları gibi kısa sürelidir de. Hem kasırgalar hem de hortumlar havada dönerek, yani sarmal bir şekilde hareket ederler ve merkezleri genelde rüzgarsız ve sakindir.

Kasırga Görülen Bölgeler

Rüzgar Aşamaları

Tropikal Bozulma:Hızı 37-62 km/s’den az olan rüzgarların oluştuğu aşamadır.
Tropikal Depresyon Dönemi:Siklonik Oluşum Safhasıdır. Rüzgarın hızının saatte 37-62 km/s’ye ulaşması bu aşamada gerçekleşir.
Tropikal Fırtına Dönemi:Basınç değerlerinin iyice düşmesi ile sıkışan izobar eğrilerinin oluşturduğu basınç gradyanı ile hızı 63-119 km/s’yi bulmasıdır.
Kasırga Aşaması:Hızı en az 120 km/s olan en kuvvetli rüzgarların oluştuğu aşamadır.

Sıcaklık ve nem önemli bir faktördür. Kasırga: Sıcak iklim kuşağında, ani basınç farklarından kaynaklanır, yani bu olay deniz ve okyanus yüzey sıcaklığının 27-30 °C arasında olduğu ekvatora yakın okyanus alanlarında termik-konveksiyonel alçak basınç merkezleri, yani ısınan havanın yükselmesi ile oluşur.

Kasırga sisteminin enerjisi ise termik alçak basınç merkezlerinde aşırı nemli havanın hızla yükselmesi ve atmosferin üst seviyelerinde soğuyup yine hızlı bir şekilde yoğunlaşmasıyla oluşur. Genel olarak Kasırgalar deniz yüzeylerinden kara alanlarına hareket ettiklerinde hem zayıflarlar hem de etkileri azalır.

Kasırgalar, “Coriolis etkisi” adı verilen Dünya’nın dönüşünden dolayı kuzey yarımkürede saat yönünün tersine ve güney yarımkürede saat yönünde dönüş gösterirler. 

Kasırga Kategorileri;

Saffir-Simpson ölçeği kasırgaların şiddetlerinin ifade edilmesi kullanılan 1-5 arasındaki değeri belirler. Puanlama kasırganın hızı ve neden olacağı hasara göre yapılır.

  1. Zayıf Ağaçlar ve yol işaretlerinde hasara yol açar. Rüzgâr hızı 119-153 (km/s) arası değişir. Örnek 1995 Allison ve 1997 Danny kasırgaları.
  2. Binalarda çatı ve pencere hasar verir. Rüzgâr hızı 154-177 (km/s) arası değişir. Örnek 1998 George, 1998 Bonny Kasırgaları.
  3. Binalarda yapısal hasar verebilir ve zayıf duvarlar yıkılabilir. Büyük ağaçlar ve işaretler devrilir. Rüzgâr hızı 178-209 (km/s) arası değişir. Örnek 1995 Roxanne, 1996 Fran Kasırgaları.
  4. Perde duvarlarda ciddi hasar,ciddi seviyede çatı hasarı, Tüm ağaçlar, işaretler devrilir. Sahilden 10 km içeriye kadar olan yerleşim alanlarının boşaltılması gerekebilir. Rüzgâr hızı 210-249 (km/s) arası değişir. Örnek 1995 Luis, 1995 Felix ve Opal Kasırgaları.
  5. Hemen tüm evler ve endüsriyel binalarda çatıların çökmesi, Tüm ağaç, işaret ve küçük evlerin tamamen yıkılması. 10–18 km ye kadar yerleşim alanlarının boşaltılması gerekebilir. Rüzgâr hızı 250 (km/s)’den fazladır. 1998 Mitch, 1998 Gilbert ve 2005 Katrina kasırgası

Kasırgaların Adlandırılmaları

Atlantik’teki kasırgalar, Dünya Meteoroloji Örgütü tarafından muhafaza edilen isimler listesine göre adlandırılır. İsimler alfabetik sıraya göre dizilir ve fırtınalar göründükleri gibi adlandırılır. Yani yılın ilk fırtınasının her zaman “A” harfiyle başlayan bir adı olacaktır. Altı isim listesi vardır ve her yıl yeni bir liste kullanılmaktadır.

Kasırga oluşumu
Kasırga Oluşumu

Kasırga Oluşumu: Son

Ülkemizin bulunduğu orta enlem kuşağında kasırga tipi oluşumlar görülmemekle birlikte bu kuşakta daha ziyade orta enlem siklonlarının oluşturduğu fırtınalar görülür.

Kasırga ve tropik fırtınalara kolay ayırt edilebilmesi, akılda kalıcı olması amacıyla kısa isimler verilmesi tercih edilmektedir. Önceleri boşanma sürecinde her şeyi alıp götürme bahanesiyle bayan isimleri verilirken, daha sonra gelen tepkiler sonucu kasırgalara erkek isimleri de verilmeye başlanmıştır.

Benzer içerikte yazılar okumak için tıklayın.

Kaynak ve detaylı bilgi için;

https://www.ducksters.com/science/

https://www.nasa.gov/

Paylaşmak isterseniz;

Kasırgalar Nasıl Oluşur?” için 2 yorum

Bir Cevap Yazın