Carrington Vakası

Carrington Vakası: Dehşetli Güneş Patlaması

Carrington Vakası, 1859 yılında Güneş’te sürekli gözlemenen patlamalardan birinin yaşanmasının ardından Dünya atmosferini saran Güneş fırtınalarının ne kadar yıkıcı olabileceğini gösteren tarihi olaydır.

Carrington Vakasına Dair

Günümüzde elektronik eşyalar olmadan yaşamayı düşünmek neredeyse imkansızdır. Onlardan yoksun bir hayat kolaylığını öngörülemez bir hızda düşürecektir. Covid-19’un dünyamıza yaptıkları ortada. Bir aralar tuvalet kağıdı için bile ortaya çıkan kriz, insanlığın böylesine problemlere karşı oluşturduğu kaos için küçük bir hatırlatıcı olabilir.

Hayati öneme sahip bazı işlemlerin bile artık elektrik yokluğunda ya da elektronik eşyalar olmadan yapılması çok zor. Haliyle elektronik eşyaların hepsinin bir anda kullanılamaz hale getirecek bir olay yaşanması durumunda bunun nasıl büyük bir kaos yaşatacağını az çok herkes öngörebilir.

Carrington Vakası, tam da buna benzer olacak şekilde, meydana geldiği dönemi etkileyecek olaylara sahne oldu. 1859 yılında yaşanan Güneş fırtınası deyim yerindeyse gezegenimizi yutmuş ve bir anda yaşanan bu olay yüzünden telgraf tellerinde ve elektrik şebekelerinde ise arızalar meydana gelmişti.

1 Eylül 1859 sabahı, amatör bir gökbilimci olan Richard Carrington, Londra dışındaki ülke arazisine bağlı özel bir rasathaneye çıktı. Berrak mavi gökyüzünü ortaya çıkarmak için kubbenin panjurunu açtıktan sonra, pirinç teleskopunu güneşe doğru çevirdi ve yüzeyini çilleyen muazzam karanlık noktalar kümesini çizmeye başladı.

Carrington aniden, güneş lekelerinden çıkan “yoğun şekilde parlak ve beyaz ışıktan oluşan iki parça” olarak tanımladığı garip şeyleri gördü. Beş dakika sonra ateş topları kayboldu, ancak saatler içinde etkileri tüm dünyada hissedilecek bir dizi olay meydana geldi.

Carrington Vakası sırasında neler yaşandı?

O gece, dünyanın dört bir yanındaki telgraf iletişimi başarısız olmaya başladı; telgraf makinelerinden kıvılcımlar yağan, operatörleri şoke eden ve kağıtları ateşe veren haberler vardı. Gezegenin her yerinde renkli auroralar gece gökyüzünü aydınlattı, o kadar parlak bir şekilde parladılar ki kuşlar güneş doğmuş gibi cıvıldamaya başladı ve işçiler de güneşin doğmaya başladığına inanarak günlük işlerini yapmak için uyandılar. 

Bu parlak ışık yaklaşık olarak bir dakika sürdü ve sonrasında da kayboldu. Ayrıca olayın gerçekleştiği sabahın gecesinde kuzey ışıkları görünmeye başlandı. Romatik ve seyri güzel olan bu ışıklar günümüzdeki gibi belli bölgeler ve sönük şekilde değil, dünyanın bütün bölgelerinde gökyüzünü aydınlatacak derece parlak olarak gerçekleşti.

O dönem bu durum açıklanırken kullanılan şu ifade her şeyi açıklar nitelikte: “Gece öyle bir aydınlanmıştı ki, karanlık saatlerde kitap bile okunabiliyordu.” Kimi yerlerde kıyamet koptuğu sanıldı. Etkisi oldukça büyük olmuştu.

Ancak, Carrington bu tuhaf olayın gerçek nedenini görmüştü: Devasa bir güneş patlaması nedeniyle oluşan devasa bir alev püskürtüsü, elektrikli gazları ve atom altı parçacıkları Dünya’ya doğru yaklaştı ve ortaya çıkan jeomanyetik fırtına “Carrington Vakası” olarak adlandırılacak bir şeye dönüştü.

Dönemin teknolojisi elverdiğince yeni yeni telgraf telleri döşenmiş, elektrik şebekeleri kurulmuştu. Çeşitlilikleri ve miktarları az olan bu cihazların başına gelenler, günümüzde muhtemel yaratabileceği etkinin çok ama çok daha küçük ölçekli hali yaşanmasına sebep oldu. Ama bu bile yeterince korkunç bir etki bırakmasına yetti.

Manyetik Alan
Güneş’ten gelen parçacıkları ve Dünya’nın manyetik alanının davranışı

Carrington Vakası: Sonuç

Bilim adamları, diğer yıldızları gözlemleyerek bunların ne sıklıkla olduğu hakkında fikir sahibi olabileceğimiz düşünüyorlar. Görülme sıklığının bir kaç yüzyılda bir olduğu dolayısıyla büyük bir güneş patlaması görmemizin an meselesi olduğu sonucuna varmışlar…

Günümüzde böyle bir olayın çok daha yıkıcı bir etkiye sahip olacağı aşikar. Tüm teknolojinin bir anda sıfırlanacağı böyle bir olayın altından kalkması kolay olmayacaktır.

Benzer içerikte yazıları okumak için tıklayın.

Kaynak ve detaylı bilgi için;

https://www.history.com/

Paylaşmak isterseniz;

Bir Cevap Yazın