Coğrafya

Türkiye’nin Platoları

Türkiye’nin coğrafi yapısı, çeşitli yükseklik ve şekillerde platolara ev sahipliği yapar. Plato, çevresine göre yüksek olan ve akarsular tarafından derin bir şekilde yarılmış düzlüklerdir. Türkiye’deki platolar, ülkenin dağlık yapısı içinde önemli bir yer tutar ve genel olarak yüksek rakımlı alanlardaki geniş düzlükler olarak tanımlanabilir. Bu platolar, sıklıkla erozyon ve tektonik hareketler sonucu meydana gelmiş ve zamanla akarsular tarafından yarılmıştır.

Plato ile Ova Farkı

Ovalar ve platolar, her ikisi de geniş düzlükler olmalarına rağmen, ovalar genellikle deniz seviyesine yakın, çevresine göre alçakta bulunan ve verimli topraklara sahip tarım için elverişli arazileriyken, platolar yüksek rakımlı, çevresine göre yüksekte yer alan ve genellikle daha az verimli topraklara sahip, erozyon ve tektonik hareketler sonucu oluşan düzlüklerdir. Bu temel farklar, her birinin oluşumu, konumu, toprak verimliliği ve kullanımı gibi çeşitli coğrafi ve ekolojik özellikleriyle ilgilidir, böylece ovalar genellikle yoğun tarımsal faaliyetler için tercih edilirken, platolar daha çok hayvancılık için kullanılır.

Platoların Türkiye Ekonomisine Katkısı

Türkiye’nin ekonomisine, özellikle hayvancılık ve tarım alanlarında önemli katkılarda bulunan platolar, ülkenin geniş ve çeşitli coğrafi yapısının bir parçasıdır. Yazılıkaya, Haymana, Bozok, Uzunyayla, Obruk, Cihanbeyli, Adıyaman, Gaziantep, Şanlıurfa ve Diyarbakır gibi platolar, koyun yetiştiriciliği için elverişli alanlar sunarken, Erzurum-Kars platosu büyükbaş hayvancılık, Teke ve Taşeli platoları ise kıl keçisi yetiştiriciliği için uygun koşullar sağlar. Bu faaliyetler, görüleceği üzere platoların iklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak şekillenmektedir.

Platolardaki hayvancılık faaliyetleri, Türkiye’nin et ve süt ürünleri ihtiyacının karşılanmasında önemli bir role sahipken, platolarda yapılan tahıl tarımı da ülkenin temel gıda ürünleri arzında kritik bir öneme sahiptir. Böylece, Türkiye’deki platolar, çeşitlendirilmiş ekonomik faaliyetlerle ülkenin gıda güvenliği ve kırsal kalkınmasına katkıda bulunmaktadır.

Türkiye’deki Platolar

  1. Bölge
    • Karadeniz iklimine sahiptir.
    • Bitki örtüsü olarak ormanlar baskındır.
    • Türkiye’nin en alçak platolarındandır.
    • Sanayileşme oranı yüksektir.
    • Yoğun göç almaktadır.
    • Yaz kuraklığına dayanıklı ürünlerin yetiştirilmesi zordur.
    • Fındık, mısır ve tütün gibi ürünler için uygun koşullara sahiptir.
    • Kahverengi orman toprağı toprak tipi yaygındır.
    • Ahır, besi ve kümes hayvancılığı gelişmiştir.
  2. Bölge
    • Sert karasal iklim koşullarına sahiptir.
    • Yaz mevsimi en kısa, kış mevsimi en soğuk geçer ve sıcaklık ortalaması en düşüktür.
    • Tarımsal faaliyetler için en az uygun koşullara sahiptir.
    • Çernozyom (karatoprak) toprak tipine ev sahipliği yapar, bu toprak dünyanın en verimli toprağıdır.
    • Türkiye’de en fazla kar yağışının görüldüğü platodur.
    • Büyükbaş hayvancılık faaliyetleri için en uygun koşulları sunar.
    • Türkiye’nin en yüksek platosudur.
    • Yaz aylarında yağış miktarı en fazla olan platodur.
  3. Bölge
    • Karstik araziler bu platolarda en yaygın bulunan coğrafi özelliklerdendir.
    • Kıl keçisi yetiştiriciliği, bu platolarda en yoğun yapılan hayvancılık faaliyetidir.
    • Hakim iklim türü Akdeniz iklimidir, bu da sıcak yazlar ve ılıman kışlar anlamına gelir.
    • Karstik şekiller (mağaralar, şelaleler, düdenler, sarkıt ve dikitler) bu platolarda oldukça fazladır ve bölgenin turizm potansiyelini artırır.
    • Bitki örtüsü olarak maki topluluğu, bu platolarda yaygındır; makiler, Akdeniz ikliminin karakteristik bitki formasyonlarıdır.
    • Turizm açısından zengin doğal güzelliklere (mağara, şelale, düden gibi) ev sahipliği yaparlar.
    • Akdeniz Bölgesi’ndeki Teke ve Taşeli platosundan sonra en fazla karstik arazi Obruk Platosu’ndadır.
  4. Bölge
    • Karasal (step) iklim koşullarına sahiptirler.
    • Geniş bozkır alanlarına ev sahipliği yaparlar.
    • Koyun yetiştiriciliği bu platolarda oldukça yaygındır.
    • Tahıl tarımı, bölgenin önemli bir ekonomik faaliyetidir.
    • Kış ılıklığı isteyen tarım ürünlerinin yetiştirilmesi mümkün değildir.
    • Toprak yapısı çoğunlukla kestane renkli step toprağından oluşur.
    • Toplu yerleşim alanları, bu platolarda sıkça görülür.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu