Temel Hukuk Kavramları

Sosyal Hayatı Düzenleyen Kurallar

Sosyal yaşamımız, düzenli bir akış içerisinde devam edebilmesi için çeşitli kurallar bütününe ihtiyaç duyar. Bu kurallar, toplum içindeki ilişkilerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini sağlar ve bireylerin birbirleriyle uyum içinde yaşamasına yardımcı olur. Haliyle bunlara, “sosyal hayatı düzenleyen kurallar” demek yerinde olacaktır.

Sosyal Hayatı Düzenleyen Kurallar Nelerdir?

Sosyal kurallar, geniş bir yelpazede yer alan ve farklı alanları düzenleyen normlardan oluşur. Bu normları, aşağıdaki gibi sınıflandırabiliriz:

  1. Ahlak kuralları (İyi – Kötü Davranışlar)
  2. Görgü kuralları (Olay-Davranış)
  3. Din kuralları
  4. Örf ve adetler (Devamlılık-Tekrarlanan Davranış)
  5. Hukuk kuralları

Dolayısıyla, “sosyal hayatı düzenleyen kurallar nelerdir” gibi bir soru geldiğinde yukarıdaki beş maddeyi iyi bilmek gerekir.

❗ Bu kurallar birbirleriyle çelişmezler.

❗ Bağlantılı gibi görünen “çevre kuralları”, “siyasi kuralları”, “fiziki kuralları”, “askeri kurallar” vb. şeyler böylesi bir soruya yanlış bir cevap olacaktır.

Ahlak Kuralları

Ahlak kuralları, bireylerin kendilerine ve diğer insanlara karşı olan davranışlarını düzenler. Bu kurallar, kişisel ve toplumsal düzeyde iki ana kategoride incelenir:

  1. Objektif Ahlak Kuralları: Toplum içinde bireylerin birbirlerine karşı sergiledikleri davranışları kapsar. Örneğin:
    • Toplu taşıma araçlarında yaşlılara, hamilelere ve engellilere yer vermek.
    • Çevreyi korumak amacıyla çöpleri belirlenen alanlara atmak.
    • Sıra beklerken sabırlı olmak ve sıranın ihlal edilmesine karşı çıkmak.
    • Kamusal alanlarda ses seviyesini kontrol etmek, diğerlerinin huzurunu bozacak şekilde gürültü yapmamak.
  2. Subjektif Ahlak Kuralları: Bireyin kendi iç dünyası ve vicdanıyla ilgili olan davranışlarını belirler. Bu kurallar, kişisel inançlar, duygular ve deneyimler üzerine kuruludur ve genellikle diğer insanlar tarafından doğrudan gözlemlenemez. Örneğin:
    • Kendi hatalarını kabul etmek ve özür dilemek.
    • Kendi başarısını diğerlerinin başarısıyla kıyaslamadan, kendi ilerlemesine odaklanmak.
    • Zor durumda olan birine anonim olarak yardım etmek.
    • Kendi kendimize karşı dürüst olmak

Her iki ahlak kuralı türü de bireylerin toplum içinde uyumlu ve etik bir şekilde yaşamalarını sağlar. Objektif kurallar, toplumsal düzenin ve uyumun korunmasına yardımcı olurken, subjektif kurallar bireyin kendi iç huzuru ve bütünlüğünü destekler.

Görgü Kuralları

Görgü kuralları, sosyal etkileşimlerde ve çeşitli olaylar karşısında toplumun genel olarak benimsediği davranış biçimlerini ifade eder. Bu kurallar, “adab-ı muaşeret” olarak da bilinir ve toplumda nezaket ile saygının korunmasında önemli bir role sahiptir. Görgü kuralları için şunları örnek verebiliriz:

  • Yemek Yeme Adabı: Yemeğin nasıl yenileceği, masa düzeni, çatal-bıçak kullanımı gibi etiketler.
  • Özel Günlerdeki Davranışlar: Düğünler, bayramlar ve cenazeler gibi özel günlerde uyulması gereken davranış kuralları.
  • Selamlaşma Usulleri: El sıkışma, selam verme, baş eğme gibi toplumsal selamlaşma biçimleri.

❗ Askerin komutanını selamlaması hukuk kuralıdır.

Din Kuralları

Dini kurallar, ilahi kaynaklardan geldiğine inanılan ve peygamberler aracılığıyla insanlara aktarılan talimatlar bütünüdür. Bu kurallar, insan davranışlarını iki ana boyutta düzenler:

  1. Uhrevi Din Kuralları (Kul – Allah): Bu kurallar, bireylerin Allah ile olan ilişkilerini düzenler ve genellikle ibadetleri içerir. Ahiret hayatıyla ilgili kurallardır. Örneğin:
    • Namaz kılmak
    • Oruç tutmak
    • Hacca gitmek
    • Zekat vermek
  2. Dünyevi Din Kuralları (Kul – Kul): Bu kurallar, insanlar arasındaki ilişkileri düzenler ve sosyal adaleti, dürüstlüğü ve ahlaki davranışları teşvik eder. Dünya hayatıyla ilgili kurallardır. Örneğin:
    • Hırsızlık yapmamak
    • Yalan söylememek
    • Başkasının malına ve canına zarar vermemek
    • Yardımlaşmak

Örf ve Adetler

Örf ve adet kuralları, toplumların tarih boyunca oluşturduğu ve nesilden nesile aktardığı geleneksel davranış kalıplarıdır. Bu kurallar, toplumun kültürel yapıtaşlarını oluşturur ve genellikle devamlılık arz eden tekrarlanan davranışları içerir. Örneğin:

  1. Kına Gecesi: Gelinin evlenmeden önceki gecesinde yapılan, kadınların katıldığı geleneksel bir tören.
  2. Gelin Alma Töreni: Düğün günü damadın, gelini kız evinden alıp kendi evine veya düğün mekanına götürdüğü tören.
  3. Sünnet Düğünü: Erkek çocukların sünnet olmasını kutlamak için düzenlenen geleneksel bir tören.
  4. Bayram Ziyaretleri: Bayramlarda akrabaların, dostların ve komşuların birbirlerini ziyaret etmesi.
  5. Yılbaşı Kutlamaları: Yeni yılın ilk dakikalarında yapılan kutlamalar ve etkinlikler.
  6. Hasat Bayramı: Tarım topluluklarında ürünlerin toplanması sonrasında yapılan kutlamalar.
  7. Anma Günleri: Tarihi olaylar veya önemli kişiliklerin anıldığı özel günler.

⭐ “Hukuk kuralları“, başlı başına bir bölüm olduğundan yazıyı daha fazla uzatmamak adına bir başka yazıda anlatılmıştır.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu