Anayasa

Kanun-i Esasi (1876 Anayasası)

Kanun-i Esasi, Osmanlı İmparatorluğu’nun dönüşümüne ışık tutan tarihi bir belgedir. Bu anayasa, imparatorluğun modernleşme çabalarının bir parçası olarak 1876 yılında kabul edilmiştir.

Kanun-i Esasi’nin Özellikleri

Kanun-i Esasi’nin temel özellikleri maddeler halinde özetlenmiştir:

  • Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk ve tek anayasası: Bu belge, Osmanlı’nın yazılı hukuk tarihindeki ilk ve tek anayasa olarak önemli bir yer tutar.
  • Çift meclisli bir anayasa: Kanun-i Esasi, “Meclis-i Ayan” ve “Meclis-i Mebusan” olmak üzere iki meclisten oluşan bir parlamento sistemini tanımlar.

❗ Meclis-i Ayan: Osmanlı’nın üst meclisi, doğrudan padişah tarafından atanan üyelerden oluşur. Deneyimli ve önde gelen kişilerin yer aldığı bir kuruldur.

❗ Meclis-i Mebusan: Osmanlı’nın alt meclisi, halk tarafından seçilen temsilcilerden oluşur. Yasaları teklif etme ve tartışma görevini üstlenir.

  • Kuvvetler birliği sistemi geçerlidir: Yasama ve yürütme yetkileri padişahın elinde elinde toplanmıştır.
  • Meclisi feshetme yetkisi padişaha aittir: Padişah, gerektiğinde Meclis-i Mebusan’ı feshetme yetkisine sahiptir.
  • İlk defa bu anayasa ile seçme ve seçilme hakkı görülür: Kanun-i Esasi, Osmanlı vatandaşlarına (zengin ve emlak sahibi erkekler) seçme ve seçilme hakkı tanıyarak, modern bir vatandaşlık anlayışının temellerini atar.
  • Padişahın geniş yetkileri: Anayasa, padişahın meclisi feshetme, sürgün ve kanunları veto etme gibi geniş yetkilere sahip olmasını sağlar. Bu yetkiler, padişahın devlet yönetimindeki ağırlığını pekiştirir.
  • 1909 değişikliği: 1909 yılında yapılan değişiklikle padişahın yetkileri azaltılmış ve meclisin rolü güçlendirilmiştir.
    • Padişahın sürgüne yollama yetkisi kaldırıldı.
    • Dernek kurma ve toplantı yapmak gibi haklar kazanıldı.
    • Haberleşme hürriyeti getirildi.
    • Basında sansür uygulaması kaldırıldı.
  • Vergilerin kanuniliği ilkesi kabul edilmiştir.
  • Resmi dil Türkçedir.
  • Bakanları ve yüksek yargı organı üyelerini yargılayan “Yüce Divan“dır.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu