İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde Ordu Yapısı

İslamiyet öncesi Türk devletleri, göçebe kökenleri ve zorlu iklim koşulları nedeniyle güçlü bir savaşçı kültürü geliştirmişlerdir. Bu kültür, onları askeri alanda başarılı kılmış ve zamanla güçlü devletler kurmalarını sağlamıştır.

Ordu-Millet Anlayışı

İslamiyet öncesi Türk toplumunda, savaş bir meslek değil, her bireyin katkıda bulunması gereken bir görevdir. Bu durumda, kadın-erkek fark etmeksizin her bir birey potansiyel asker olarak kabul edildiğinden toplumun tamamının “Ordu-Millet” anlayışı ile hareket etmesini sağlamıştır. Bu tutum sayesinde paralı askerlik pek görülmemiştir.

❗ “İskitler” (Sakalar) döneminde, özel eğitilmiş kadın savaşçılara “Amazon” denilmekteydi.

❗ İslamiyet öncesi Türk devletlerinde paralı askerlik sadece “Hazarlar“da görülmüştür.

❗ “Kıpçaklar” (Kumanlar), “Peçenekler” ve “Uzlar” “Bizans” ordularında paralı askerlik yapmışlardır.

❗ “Peçenekler” ve “Uzlar“, Malazgirt Savaşı’nda taraf değiştirerek Büyük Selçuklu Devleti’nin safına geçmişlerdir.

Askeri Yapı ve Düzenlemeler

İslamiyet öncesi Türk tarihinin en önemli askeri yenilikleri ve organizasyonlarından biri, “Asya Hun İmparatorluğu“nun lideri “Mete Han” tarafından gerçekleştirilmiştir. Mete Han, Türk askeri tarihinde “düzenli ordu” kavramını ve “onlu sistem” organizasyonunu ilk defa hayata geçiren liderdir. Bu yenilikler, Türklerin askeri stratejilerini ve savaş kabiliyetlerini derinden etkilemiştir.

❗ Mete Han’ın tahta çıktığı “M.Ö. 209” tarihi, günümüzde Türk Silahlı Kuvvetleri’nin “Kara Kuvvetleri Komutanlığı“nın kuruluş yılı olarak anılır.

❗ “Deniz Kuvvetleri Komutanlığı“nın kuruluş yılı, Türk denizcilik tarihinin önemli bir dönüm noktası olan Çaka Beyliği‘nin kuruluş tarihi olan 1081 olarak kabul edilir.

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde kullanılan bazı kavramları ezberlemenizi tavsiye ederim. Bakınız:

TarkanOrdu komutanı
Subaşı (Oğuzlarda)Ordu komutanı
Er, Asker
YelmeÖncü birlikler
KarguGözetleme kulesi
YarukZırh
BöriMuhafız
BörkAsker başlığı
TolgaAsker başlığı

❗ Türk ordularında en üst komutan bizzat devletin “hükümdarıdır”.

❗ Hükümdarı korumak için özel olarak eğitilmiş muhafız birliklerine “böri” denir.

❗ Savaşçıların başlarını korumak için kullanılan miğferlere “Börk” veya “Tolga” denir.

Askeri Yenilikler

Mete Han, askeri gücünü daha etkili bir şekilde organize etmek için “onlu sistemi” oluşturmuştur. Bu sistem, askerleri onarlı gruplara ayırarak yönetimini ve kontrolünü kolaylaştırmıştır. Her bir birimin başında bir komutan bulunur, bu da askeri operasyonlarda hızlı ve etkili karar almayı sağlar. “Onlu sistem” şu şekilde işler:

Asker SayısıBirlik adıKomutan
OnTakımOnbaşı
YüzBölükYüzbaşı
BinTaburBinbaşı
On binTümenTümenbaşı

Savaş meydanında düşmanı korkutma amacıyla kullanılan “ıslıklı oklar“, Mete Han’ın bilinen bir başka önemli askeri yeniliklerindendir.

İskitler, atı evcilleştiren ilk topluluk olup savaşlarda kullanmışlardır.

❗ “Kaşgarlı Mahmut“, Divan-ı Lügati’t Türk’te, “Kuş kanadıyla, er atıyla.” der ve “At Türk’ün kanadı” ifadesini kullanır. Zira İslamiyet öncesi Türk devletlerinde ordunun ana gücünü “süvari” olarak adlandırılan atlı birlikler oluşturmaktaydı.

İskitler, “üzengiyi” icat edip ilk kullanan topluluk olmuşlardır. Avrupa’ya ise Avarlar ve Hunlar tarafından taşınıp tanıtılmıştır.

Askeri Taktikler

Türklerin savaş stratejileri arasında en meşhuru, Turan taktiği olarak bilinir. Bu taktik, düşmanı aldatma ve pusu kurarak savaşın seyrini değiştirmek üzerine kuruludur. Turan taktiği, aynı zamanda “Sahte Ricat”, “Kurt Kapanı”, “Hilal”, “Geri Çekilme” ve “Pusu” gibi isimlerle de anılır. Bu stratejinin uygulanışını adım adım şu şekilde anlatabiliriz:

  1. Savaşın Başlangıcı: Türk ordusu, düşman karşısında öncelikle güçlü bir cephe oluşturur. Düşmanın ilgisini çeken bir mücadele başlatılır.
  2. Geri Çekilme: Bir süre mücadele ettikten sonra, Türk ordusu kontrollü bir şekilde geri çekilmeye başlar. Bu, düşmanı Türklerin yenilgiye uğradığını ve kaçmaya başladığını düşünmeye iten bir harekettir.
  3. Düşmanın Peşine Düşmesi: Düşman, Türk ordusunun geri çekildiğini görünce, onları takip etmeye ve hızlı bir zafer kazanmayı umarak saldırmaya başlar.
  4. Pusu: Geri çekilme sırasında Türk ordusunun asıl gücü, düşmanı izleyen birimlerin iki yanında gizlenir. Düşman Türk ordusunu takip ederken, aniden iki yandan saldırıya uğrar.
  5. Sıkıştırma: Türk birlikleri, düşmanı hilal şeklinde sıkıştırarak etkisiz hale getirir. Bu esnada, geri çekilen Türk birlikleri de dönerek düşmanın önünü keser ve kuşatmayı tamamlar.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu